Vergeten waar de wind vandaan komt
Waarom is onze universele connectie met weer en wind, die vroeger wereldwijd zo vanzelfsprekend was, tegenwoordig bijna helemaal verdwenen? Verlichtingsdenken en het ontstaan van de wetenschappelijke methode zorgde voor meer kennis en ook zekerheid dan we ooit tevoren hebben gehad. We kunnen niet ontkennen dat dit ons als mens ook weerbaarder heeft gemaakt tegen extreme weersomstandigheden. De natuur word verklaard, gemeten en geordend waarbij rationaliteit de symbolische relatie met de wereld om ons heen vervangt.28 Er ontstaat een nogsteeds groeiende afstand tussen wetenschappelijke kennis en de alledaagse ervaring van weer. Ik denk niet dat dit aan de wetenschap zelf ligt maar meer aan het tekort aan
verscheidenheid van kennisvormen in het dagelijks leven waarin we ook de symbolische methodiek zouden kunnen gebruiken. We reduceren hiermee onze omgeving tot objecten in plaats van een web aan verbonden relaties.32 Tijdens de industriële revolutie werd de wind voor ons langzaam overbodig en ruilde we dat langzaam in voor kolen en stoom. In Nederland duurde dat wel eventjes omdat we nog zo afhankelijk waren van de molens en dit sterk in onze cultuur verankerd zat. Stoommachines kwamen veel later in Nederland dan in bijvoorbeeld België. Voor een lange tijd was er zelfs nog een hybride tussen stoommachines en windmolens. 29 Een door windmolen gedreven productie kan minder kracht-intensief zijn dan die op stoom of verbrandingsmotor, en onze vraag aan kracht is oneindig. Dit maakt de klassieke molens tot educatieve museumstukken of een souvenir op de de dam. Gelukkig zijn de oude molens bewaard gebleven en blijven ze een Hollandse trots, alleen in de innovatie van nieuwe molens zijn we stuk gelopen. De hedendaagse drie-wiekige opvolger hiervan is een stuk minder geliefd.31
Naast minder afhankelijkheid van wind zijn we ook gewoon heel goed geworden om heel veel binnen te zijn, en de elementen simpelweg te negeren. Zelfs als we dan een keer buiten komen, pakt men een elektrische fiets en fietst met z’n neus in de wind naar het volgende plek. Is het niet gewoon een keer goed om eens stevig tegen de wind in te moeten fietsen? In het artikel “From cave to cage”33 word beschreven hoe we langzaam van Jager-verzamelaar en buitenplaatsen naar al onze activiteiten en vermaak binnen zijn gegaan het contact met onze buitenwereld is geminimaliseerd waardoor onze afhankelijkheid van het weer en dus ook de wind een beetje overbodig voelt. Ondanks dat het ons onwijs veel energie kost om op deze manier te leven.
Het digitale tijdperk is daarin natuurlijk een leuk hoogtepunt. de gigantische hoeveelheid data die overal beschikbaar is maakt ons blind voor de echte interacties met weer en wind die we om ons heen kunnen hebben. We kijken de hele dag naar beneden, zelfs als we het weer checken. Tegelijkertijd is het enige wat je echt kan riskeren als we het weer verkeerd inschatten dat je met een paar zompige schoenen naar huis moet. We kunnen ontleren om alleen feiten aan te nemen, en leren hoe we magische, mythische en aandachtige relaties met weer en wind kunnen aangaan, hiermee zijn filosofen al jaren bezig en zijn er al meerdere verschillende theorieën.